Witaminy dla zdrowej skóry – jakie wybrać?

Zdrowa, dobrze odżywiona i sprawnie regenerująca się skóra pozwala uniknąć wielu, często trudnych do leczenia chorób. Warto wprowadzić do swojej diety produkty zawierające wysokie stężenia witamin wpływających na jej kondycję. Jakie witaminy są niezbędne dla skóry i jaki wykazują na nią wpływ?


Budowa skóry człowieka 

Ludzka skóra składa się z trzech warstw: naskórka składającego się z kilku warstw komórek nabłonkowych zwanych keratynocytami, skóry właściwej utworzonej z tkanki łącznej, w której znajdują się liczne włókna kolagenowe i elastyna oraz tkanki podskórnej powstałej z tkanki tłuszczowej oraz łącznej. W tej ostatniej warstwie znajdują się liczne gruczoły oraz dolne korzenie włosów. Witaminy wpływają na wszystkie warstwy skóry, dlatego są niezbędne do jej prawidłowego funkcjonowania.

Czym objawia się niedobór witamin? 

Niedobór niezbędnych witamin, minerałów i aminokwasów może powodować suchość i szorstkość skóry oraz powstawanie różnych zmian, takich jak trądzik, pękające naczynka, podkrążone oczy, zajady, afty, a także może doprowadzić do nieprawidłowego rogowacenia komórek i złuszczania się naskórka. W konsekwencji skóra traci zdrowy koloryt, jędrność, blask, zaczyna wyglądać na zmęczoną i pozbawioną energii. Wszystko to prowadzi do szybszego starzenia się skóry i powstawania zmarszczek

Jakie witaminy wpływają na skórę? 

Skóra potrzebuje wielu witamin, ale kilka z nich odgrywa szczególną rolę w poprawie jej stanu. Są to witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

  • Witamina A, czyli retinol, który łatwo wnika w warstwę rogową naskórka, usprawniając jego odbudowę. Dzięki niej naskórek może sprawnie się regenerować. W skórze właściwej pomaga zwiększyć wytwarzanie kolagenu i elastyny, co w konsekwencji prowadzi do poprawy jędrności i napięcia skóry. Jej dzienne zapotrzebowanie wynosi około 750 ug. Najwięcej witaminy A zawierają warzywa i owoce, głównie marchew, pomidory, szpinak, dynia, jarmuż, śliwki i wiśnie. Ponadto jest jej sporo w jajach, rybach i wątróbce. 
  • Witamina D, której prawidłowe wartości są niezbędne do sprawnego funkcjonowania różnych warstw skóry. Dzięki niej skóra nie przesusza się i może szybciej się regenerować. Jej znaczne niedobory zaobserwowano u pacjentów cierpiących na atopowe zapalenie skóry. Zawartość witaminy D znajdziemy w tranie, rybach, jajach i przetworach mlecznych. Ważna jest także regularna około 20-minutowa ekspozycja na słońce, gdyż ludzkie ciało może ją syntetyzować z cholesterolu. 
  • Witamina E, nazywana witaminą młodości jest silnym przeciwutleniaczem, który chroni skórę przed negatywnym wpływem wolnych rodników, przerywając powstałe w tkankach skóry liczne procesy zapalne. Znajdziemy ją w olejach słonecznikowym i rzepakowym, a także w oliwie i orzechach. Warto pamiętać, że obróbka termiczna produktów zawierających witaminę E powoduje jej rozkład i utratę właściwości. 
  • Witamina K, dzięki swojej zdolności regulacji krzepliwości krwi, korzystnie wpływa na procesy regeneracyjne skóry poprzez utrzymanie prawidłowych funkcji naczyń krwionośnych zawartych w skórze. Najwięcej tej witaminy możemy znaleźć w zielonych warzywach, głównie w szpinaku, brokułach, sałacie, a także w dojrzewających serach, wątróbce i jajach. 

Ponadto na ludzką skórę korzystnie wpływają witaminy rozpuszczalne w wodzie, do których należą: 

  • Witamina C będąca silnym przeciwutleniaczem, która chroni skórę przed wolnymi rodnikami. Ponadto przyspiesza syntezę kolagenu i uszczelnia naczynia krwionośne. Najwięcej witaminy C znajduje się m.in. w papryce i owocach cytrusowych. 
  • Witaminy z grupy B, a szczególnie B2 i B3, które odgrywają znaczącą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu i regeneracji naskórka (B2) oraz w utrzymaniu odpowiedniego poziomu nawilżenia skóry (B3). Źródłem tych witamin są chude mięso, wątróbka, jaja i przetwory zbożowe z pełnego ziarna. 

W jakiej formie witaminy na skórę są najlepsze? 

Podstawą pięknej cery jest zdrowa dieta, dlatego witaminy odpowiadające za wygląd i kondycję skóry najlepiej dostarczać do organizmu wraz z pożywieniem, poprzez regularne spożywanie dużej ilości owoców, zielonych warzyw, chudego mięsa, ryb czy nabiału. Czasami jednak sam jadłospis może nie wystarczyć, aby dostarczyć skórze wszystkich niezbędnych składników odżywczych.  

W przypadku niedoborów witamin warto sięgnąć po dostępne w aptekach suplementy diety, które występują w wielu różnych formach i postaciach. Warto zwrócić uwagę na preparaty w postaci płynów i proszków, w tym shoty oraz na saszetki do sporządzania roztworu doustnego. Sięgając po te produkty, zwróć uwagę nie tylko na ich formę podania, ale również na ich specyficzne przeznaczenie. Niektóre z nich przeznaczone są np. dla dojrzałych kobiet, a inne dla osób mających problemy z cerą czy wypadającymi włosami.   

Które suplementy warto wybrać na zdrowszą skórę? 

Najczęściej rekomendowane są nutrikosmetyki, a więc starannie skomponowane preparaty, których zadaniem jest uzupełnianie niedoborów składników odżywczych. Wpływają one korzystnie nie tylko na stan skóry, ale również pomagają wzmocnić włosy i paznokcie. Najczęściej występują w formie kapsułek, tabletek czy drażetek.  

Dobre suplementy diety powinny zawierać w swoim składzie między innymi:  

  • kolagen, 
  • cynk, 
  • biotynę, 
  • kwas hialuronowy, 
  • olej z wiesiołka, 
  • siarkę. 

W licznych suplementach diety znajdują się często zestawy wielu witamin, minerałów czy ekstraktów roślinnych w różnych dawkach, dlatego przed samodzielną suplementacją należy najpierw ustalić, jakich konkretnie składników odżywczych brakuje w naszej codziennej diecie, a następnie przyjmować suplementy zgodnie z zaleceniami producenta. Nadmiar niektórych witamin może negatywnie wpłynąć na zdrowie.  

Podsumowując, aby długo cieszyć się dobrą kondycją swojej skóry, poza odrzuceniem nałogów, prowadzeniem aktywnego stylu życia, stosowaniem odpowiednich kosmetyków do pielęgnacji skóry niezbędne jest wprowadzenie do codziennej diety produktów żywieniowych zawierających w swoim składzie witaminy korzystnie wpływające na jej prawidłowe funkcjonowanie oraz kondycję. Warto w razie niedoborów tych witamin wspomóc się odpowiednio dobraną suplementacją.

Witaminy – czy warto je suplementować?

Zbilansowana dieta i optymalna podaż składników odżywczych warunkują prawidłowy przebieg procesów fizjologicznych oraz równowagę w organizmie. Dostarczane z pożywieniem witaminy biorą udział w większości reakcji biochemicznych, wpływają na nasze samopoczucie i prawidłowe funkcjonowanie wszystkich układów naszego organizmu. To właśnie dlatego nie powinniśmy dopuszczać do powstawania awitaminoz, czyli zbyt małej ilości witamin w organizmie. Jednak pojawia się pytanie: czy warto je suplementować?


Oprócz dbania o zbilansowaną dietę, możliwe jest uzupełnienie witamin w postaci suplementów. Na rynku dostępny jest cały wachlarz produktów witaminowych występujących jako kapsułki, syropy, krople czy saszetki do rozpuszczania. Możemy więc wybrać najbardziej bezpieczną i wygodną formę podaży witamin, zależnie od wieku i etapu rozwoju dziecka.

Czym są witaminy?

Witaminy stanowią grupę związków organicznych o zróżnicowanej budowie chemicznej, które pełnią ważne funkcje odżywcze i regulatorowe. Zdecydowanie są nam potrzebne do życia i nie da się ich niczym zastąpić. Właściwie nie ma procesu w naszym organizmie, w którym witaminy pośrednio lub bezpośrednio nie brałyby udziału.

Witaminy dzielimy na dwie główne grupy

a) rozpuszczalne w wodzie: witaminy z grupy B i witamina C

Witaminy z grupy B warunkują między innymi prawidłowe działanie układu nerwowego, pokarmowego i krwionośnego. Poza tym biorą udział w metabolizmie cukrów, tłuszczów oraz aminokwasów. Są niezbędne w powstawaniu hemoglobiny, oddychaniu komórkowym, syntezach biochemicznych, prawidłowym rozwoju płodu czy gospodarce hormonalnej. Z kolei witamina C jest silnym przeciwutleniaczem i odpowiada za dobrą odporność organizmu. Wzmacnia też dziąsła oraz bierze udział w syntezie kolagenu.

b) rozpuszczalne w tłuszczach: witaminy A, D, E i K

Witaminy z tej grupy to ważne regulatory w naszym organizmie. Witamina A to czynnik antyoksydacyjny, który warunkuje m. in. dobre widzenie i odpowiedni stan skóry. Witamina K odpowiada za prawidłową krzepliwość krwi oraz stan układu kostnego. Z kolei ze względu na właściwości przeciwutleniające, witamina E nazywana jest witaminą młodości, co przekłada się na jej udział w opóźnianiu procesów starzenia. Szczególne znaczenie ma witamina D, która wprawdzie może być syntetyzowana w naszej skórze pod wpływem promieniowania UV, jednak zgodnie z danymi literaturowymi nawet 50-80% populacji może mieć jej poważne niedobory. Witamina D odpowiada za mocne kości i zęby, warunkuje dobrą odporność oraz uczestniczy w regulacji hormonalnej będąc związkiem wyjściowym do powstania kalcytriolu.

Jak dostarczyć witaminy do organizmu?

Organizm człowieka nie jest w stanie sam syntetyzować większości witamin, dlatego kluczowa jest ich prawidłowa podaż z zewnątrz. Podstawowym źródłem powinna być odpowiednio dobrana dieta. Musi ona zawierać wszystkie składniki energetyczne, budulcowe, odżywcze i regulatorowe w optymalnej ilości, uwzględniając takie czynniki jak wiek, płeć, rodzaj wykonywanej pracy czy aktualny stan zdrowia i profil metaboliczny. Bogatym źródłem witamin są warzywa i owoce, kasze i produkty zbożowe, orzechy, ryby, mięso, podroby oraz nabiał. Duży wybór produktów umożliwia skomponowanie nie tylko zdrowych, ale też smacznych i zróżnicowanych posiłków. Dobrą praktyką jest konsultacja z dietetykiem, który po zebraniu potrzebnych informacji, zaproponuje najbardziej optymalną dietę, ułoży jadłospis i uczuli nas na indywidualne ryzyko występowania niedoborów określonych substancji.

Duże znaczenie ma świadome i umiejętne korzystanie z tzw. żywności funkcjonalnej, która oprócz podstawowej funkcji jaką jest odżywianie, dostarcza do organizmu substancje aktywne o potwierdzonym działaniu prozdrowotnym, np. witaminy, nienasycone kwasy tłuszczowe, sterole, probiotyki i prebiotyki czy błonnik pokarmowy. Żywność funkcjonalna obejmuje produkty, które po prostu zawierają te substancje (np. płatki owsiane) lub występują w niej w formie dodatków (np. margaryna wzbogacona kwasami omega-3 i omega-6).

W okresach szczególnego zapotrzebowania na witaminy i sole mineralne, warto skorzystać z możliwości stosowania suplementów dostępnych w postaci preparatów płynnych i tabletek. Do wyboru mamy produkty dostarczające konkretną witaminę czy sole mineralne (np. witamina C lub magnez) lub preparatu złożone w postaci zestawu składników odżywczych (np. witamina D + wapń lub tzw. multiwitaminy). Obecnie na rynku dostępna jest niezliczona ilość suplementów, dlatego nasz wybór powinien być mądry i przemyślany. Przed dostarczeniem witamin i soli mineralnych ze źródeł innych niż dieta, rozważmy konsultację z lekarzem lub dietetykiem. Dobrą praktyką jest też zakup preparatów witaminowych w aptece, gdzie mamy możliwość uzyskania porady u farmaceuty, który udzieli nam wszystkich niezbędnych informacji i pomoże w najlepszym wyborze.

Co to jest suplement?

W świetle aktualnych przepisów, suplement diety to środek spożywczy, stanowiący uzupełnienie przyjmowanych z dietą witamin, soli mineralnych lub innych składników odżywczych, który powinien być stosowany w odmierzonej i określonej ilości. We Wspólnocie Europejskiej wprowadzono regulacje odnośnie suplementów diety w formie rozporządzeń i dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady. Z kolei regulacje krajowe zawarte są w ustawach i rozporządzeniach Ministra Zdrowia i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Odpowiedzialność za działanie prozdrowotne, jakość czy znakowanie suplementu diety w pełni ponosi ich producent. W oparciu o maksymalny dopuszczalny skład suplementów diety, ich przyjmowanie powinno być w pełni bezpieczne, o ile będziemy postępować zgodnie z informacją umieszczoną na opakowaniu. Na opakowaniu powinny znaleźć się też zapisy odnośnie ewentualnych przeciwwskazań do stosowania suplementu, jego interakcji z lekami lub o konieczności konsultacji z lekarzem przed zastosowaniem zakupionego preparatu.

Przy stosowaniu suplementu należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

  • nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety
  • nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcj
  • nie należy ich stosować u osób uczulonych na jakikolwiek składnik preparatu
  • należy je przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Suplementacja u dzieci – kiedy jest konieczna?

Dzieci stanowią szczególną grupę osób, u których kluczową kwestią jest odpowiednie dostarczenie składników budulcowych i odżywczych. Intensywny rozwój i wzrost dziecka sprawia, że maluchy są narażone na niedobory składników regulatorowych takich jak witaminy czy sole mineralne. Oczywiście już od najmłodszych lat powinniśmy przekazywać pociechom dobre nawyki żywieniowe i uczyć jak komponować zdrowe posiłki. Niestety dzieci często traktują jedzenie wybiórczo i nie dają się przekonać do diety bogatej w warzywa, owoce czy nabiał. W takim wypadku pomocna może okazać się podaż preparatów witaminowych, które wspierają rozwój i odporność malucha. Pamiętajmy jednak, że suplement nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety, dlatego decyzję o podawaniu dziecku preparatów warto skonsultować z pediatrą lub lekarzem medycyny rodzinnej.

Do wyboru mamy witaminy w drażetkach do połykania, tabletki musujące, saszetki do rozpuszczania, syropy czy kapsułki. Prawdziwą wygodą okazują się preparaty witaminowe w aerozolach czy kroplach, które są bardzo skoncentrowane i umożliwiają podaż witamin prosto do buzi dziecka. Już kilka kropli takiego preparatu może zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na witaminy. Poza tym podanie preparatu w tak małej ilości jest bezpieczne nawet dla niemowląt. Aplikację ułatwi z pewnością zakup witamin w butelkach wyposażonych w kroplomierze, pipetki lub pompkę precyzyjnie odmierzającą odpowiednią dawkę suplementu.

Kiedy podawać witaminę D3?

Jedną z witamin, która powinna być podawana już od pierwszych dni życia, jest witamina D3 (cholekalcyferol). Mimo, że witamina ta powstaje w skórze pod wpływem promieniowania UV, to jej synteza jest zwykle niewystarczająca. Specjaliści zalecają regularną suplementację nawet do 18 roku życia dziecka. Według aktualnych rekomendacji, noworodki donoszone i niemowlęta do 1. roku życia powinny codziennie przyjmować 400 j.m. witaminy D3. U maluszków urodzonych przedwcześnie należy stosować większą dawkę wynoszącą 800 jednostek. Z kolei po ukończeniu 1. roku życia aż do pełnoletności dzieci, powinniśmy podawać 600-1000 j.m. witaminy D3 na dobę. Poza tym rekomendowane jest także profilaktyczne przyjmowanie witaminy D3 przez zdrowe dorosłe osoby w ilości 800-2000 j.m./dobę, szczególnie w okresie wiosennym i jesienno-zimowym.

Osoby dorosłe mogą zaopatrzyć się np. w miękkie kapsułki z określoną ilością witaminy D3, natomiast preparaty dla dzieci zawierają zazwyczaj systemy pozwalające na precyzyjne odmierzenie produktu, np. poprzez użycie pipetki czy pompki, w które wyposażona jest butelka.

Pamiętajmy, że zrównoważony sposób żywienia i prawidłowy tryb życia jest ważny dla funkcjonowania organizmu człowieka. Panująca obecnie moda na stosowanie zdrowej i  nieprzetworzonej żywności oraz aktywny tryb życia to znakomity sposób, by cieszyć się zdrowiem i siłami witalnymi. Z drugiej strony problemem jest nadmierny stres, brak czasu i snu oraz rosnący pęd życia, co sprzyja powstawaniu niedoborów w organizmie. W tej sytuacji odpowiednio skomponowana dieta z możliwością suplementowania brakujących składników odżywczych i regulatorowych wydaje się być dobrym rozwiązaniem.

Dieta na wypadanie włosów – co jeść, aby włosy przestały wypadać?

Większość osób marzy o gęstych i długich włosach. Niestety znaczna część z nas zmaga się z ich nadmiernym wypadaniem i przerzedzeniem. Dieta ma duży wpływ na kondycję włosów. W tym artykule poznasz przyczyny wypadania włosów oraz dietetyczne wskazówki, które mogą pomóc je ograniczyć. Wzmożone wypadanie włosów towarzyszy różnym schorzeniom, takim jak zespół policystycznych jajników (PCOS), niedoczynność lub nadczynność tarczycy, anemia, insulinooporność oraz hiperprolaktynemia.


Przyczyny wypadania włosów 

Włosy naturalnie wypadają każdego dnia, a w ich miejsce pojawiają się nowe włosy.  

Ilość wypadających włosów nie powinna jednak przekraczać 70-100 sztuk dziennie. 

Gdy włosy wypadają w nadmiarze, nie powinniśmy tego bagatelizować. Taki stan może wskazywać na:  

  • zaburzenia hormonalne,  
  • niedobory żywieniowe,  
  • odchudzanie i niedożywienie.

Z problemem wypadających włosów często zmagają się również kobiety w ciąży. W trakcie ciąży zapotrzebowanie na wiele składników odżywczych wzrasta, co może wiązać się z wystąpieniem ich niedoborów. Ich pojawienie się może skutkować zaburzeniami w prawidłowej produkcji włosów i ich wypadaniem. Dodatkowo tak intensywne zmiany hormonalne, które zachodzą w ciele przyszłej matki, wpływają na znaczne osłabienie włosów.   

Jakie składniki diety są ważne dla włosów? 

Odpowiedź na to pytanie jest często trudna, biorąc pod uwagę różne przyczyny ich wypadania. Niektóre składniki są jednak niezbędne do prawidłowej pracy mieszków włosowych, dlatego warto dbać o różnorodną i zbilansowaną dietę na co dzień. 

Żelazo 

Żelazo jest składnikiem, którego niedobór wywołuje anemię. Jednym z jej objawów są wypadające włosy. Żelazo można znaleźć głównie w mięsie i produktach pochodzenia zwierzęcego, ale znajduje się ono również w fasoli, grochu, soczewicy, chlebie żytnim czy kaszy gryczanej. Należy pamiętać, że żelazo zawarte w produktach roślinnych wchłania się dużo gorzej niż to pochodzące ze źródeł zwierzęcych. 

Cynk 

Niedobory cynku również mogą prowadzić do wzmożonej utraty włosów. Źródłem cynku są m.in.: 

  • ryby,  
  • ostrygi,  
  • mięso,  
  • wątróbka,  
  • jaja, 
  • ser żółty,  
  • kasza gryczana,  
  • pestki dyni,  
  • nasiona słonecznika. 

Biotyna 

Witaminą istotną dla włosów jest biotyna. Jej niedobory, choć nie są częste, mogą przyczynić się do wypadania włosów. Biotyna znajduje się zarówno w żywności pochodzenia zwierzęcego (wątróbka, jaja, sardynki), jak i roślinnego (soja, orzechy włoskie, kalafior, migdały, szpinak). 

Witamina B12 

Kolejną ważną witaminą jest witamina B12, której brak również skutkuje anemią i wypadaniem włosów. Jej niedobory często obserwowane są u osób ograniczających lub rezygnujących z mięsa i wszelkich produktów odzwierzęcych, ponieważ to one są jej głównym, dobrze przyswajalnym źródłem.  

Na diecie wegańskiej i wegetariańskiej należy ją obowiązkowo suplementować. 

Witamina D jest jedną z najważniejszych witamin, a jej powszechnie występujący niedobór źle wpływa na kondycję całego organizmu, w tym również włosów. Zapotrzebowanie na witaminę D jest tylko w niewielkim stopniu pokrywane za pomocą diety. Możliwa jest jej synteza w organizmie poprzez wystawianie skóry na działanie promieni słonecznych, jednak eksperci zalecają jej regularną suplementację w celu uniknięcia niedoborów. 

Dieta na wypadanie włosów to nic innego jak prawidłowo zbilansowane, różnorodne posiłki, które dostarczają wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Warto w codziennej diecie uwzględniać produkty bogate w składniki takie jak żelazo, cynk, biotyna oraz witamina B12. Dodatkowo warto zadbać o prawidłowe stężenie witaminy D w organizmie. Jednak, gdy włosy wypadają nadmiernie przez dłuższy czas, warto również wykonać badania krwi oraz udać się do specjalisty, aby wdrożyć indywidualnie dobrane zalecenia.  

Witamina C na alergię – czy pomaga ją leczyć?

Stosowanie witaminy C kojarzy nam się głównie z przeziębieniem i wspomaganiem odporności organizmu w okresie jesienno-zimowym. Tymczasem witamina ta posiada także właściwości, które mogą pomóc w walce z alergią. Witamina C działa pobudzająco na wzrost i aktywność limfocytów B i T, które biorą udział w mechanizmach odpornościowych. Mobilizuje układ immunologiczny do obrony przed niekorzystnymi dla organizmu czynnikami. Liczne obserwacje naukowców wskazują, że stężenie witaminy C w fagocytach i limfocytach jest zdecydowanie wyższe niż w osoczu krwi. To również sugeruje, że kwas askorbinowy ma duże znaczenie w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.


Witamina C w walce z alergią 

Kwas askorbinowy to substancja, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wpływa m.in. na syntezę kolagenu, ułatwia procesy gojenia się ran, aktywuje wiele enzymów, sprzyja przyswajaniu żelaza i bierze udział w procesach odpornościowych. Niestety człowiek nie potrafi wytworzyć jej samodzielnie, dlatego ważne jest dostarczanie odpowiedniej dawki z pożywieniem lub w ramach suplementacji.

Leczenie alergii witaminą C – czy pomaga? 

Przeprowadzone licznie badania wskazują, iż głównym czynnikiem chorób alergicznych jest stres oksydacyjny. Jest to stan, w którym mamy do czynienia z brakiem równowagi między działaniem reaktywnych form tlenu uszkadzających nasze komórki, a możliwością ich szybkiego usunięcia z organizmu i naprawy szkód. Z obserwacji naukowców wynika także, że występowanie alergii może być związane m.in. z obniżonym poziomem kwasu askorbinowego, który jest przeciwutleniaczem. Witamina C pozwala zapobiec nadmiernemu stanowi zapalnemu, ale nie ogranicza zdolności obronnych układu immunologicznego. Jako silny przeciwutleniacz chroni nasze komórki przed uszkodzeniem. Stwierdzono również, że kwas askorbinowy przyczynia się do obniżenia poziomu histaminy we krwi. W związku z tym, witamina C może pomóc w walce z alergią, ale jej nie leczy.  

Witamina C – co jeszcze warto wiedzieć? 

Przy codziennym, umiarkowanym spożyciu produktów zawierających witaminę C z reguły nie obserwujemy niepokojących objawów. Jednak spożycie większych dawek tej witaminy może powodować dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak:

  • biegunka,
  • nudności,
  • wymioty,
  • zgaga.

Wiele zależy od wielkości przyjętej dawki, częstotliwości spożycia czy też formy podania. Optymalna dawka tej witaminy zależy od wieku i płci, a także ogólnego stanu zdrowia.  

Kwas askorbinowy należy do grupy substancji rozpuszczających się w wodzie, jego nadmiar jest usuwany z moczem. W sytuacji, gdy codziennie przyjmujemy bardzo duże dawki tej witaminy, nie pozostaje to bez wpływu na nasz organizm. Negatywne skutki spożywania zbyt dużych ilości tego kwasu przez dłuższy czas dotyczą przede wszystkim układu moczowego, a w szczególności nerek. Jak pokazują badania, długotrwałe nadmierne spożywanie witaminy C powoduje odkładanie się w nerkach szczawianów, które mogą prowadzić do rozwoju kamicy nerkowej. Witamina C poprawia także przyswajalność żelaza, przyjmując jej zbyt dużo możemy narazić organizm na pojawienie się nadmiernych jego ilości. Zarówno niedobór, jak i nadmiar tego pierwiastka jest niewskazany. 

Witamina C odgrywa znaczącą rolę w reakcjach obronnych organizmu przed czynnikami zewnętrznymi. Odpowiednia jej podaż przyczynia się m.in. do łagodzenia reakcji alergicznych. Decydując się na dodatkową suplementację pamiętajmy jednak, aby robić to z rozwagą.

Co warto suplementować na diecie wegańskiej?

Prawidłowo zbilansowana dieta wegetariańska i wegańska są uznane za odpowiednie dla wszystkich grup populacyjnych, w tym dla niemowląt, kobiet ciężarnych i karmiących, a także dla sportowców. Diety roślinne mogą ponadto wykazywać korzystny wpływ na zdrowie, m.in. poprzez zmniejszenie ryzyka występowania chorób układu krążenia oraz niektórych nowotworów. Niestety samodzielne zbilansowanie diety wegańskiej, która wyklucza wszystkie produkty pochodzenia zwierzęcego, jest dość trudne. Dieta wegańska może prowadzić do niedoborów niektórych składników odżywczych, powodując szkodliwe skutki dla zdrowia. Wszystkiemu da się jednak zapobiec. Z tego względu warto przyjrzeć się potencjalnej suplementacji.


Składniki wymagające szczególnej uwagi na diecie wegańskiej 

Stosując dietę opartą na produktach roślinnych, należy zwrócić szczególną uwagę na niektóre składniki.    

Witamina B12 

Niedobory witaminy B12 są charakterystyczne dla osób stosujących diety roślinne. Witamina B12 w formie przyswajalnej znajduje się jedynie w produktach pochodzenia zwierzęcego, które nie są obecne w diecie wegan. Niedobór witaminy B12 przede wszystkim będzie prowadzić do pojawienia się niedokrwistości megaloblastycznej, zanikowego zapalenie błony śluzowej żołądka oraz zmian neurologicznych, a nawet może powodować uszkodzenia części układu nerwowego.  

Witamina D 

Witamina D jest pozyskiwana przez organizm głównie za sprawą syntezy skórnej zachodzącej pod wpływem ekspozycji na promienie słoneczne. Niedobory witaminy D w polskim społeczeństwie są powszechne, stąd konieczność włączenia jej suplementacji u wszystkich osób. Weganie są szczególnie narażeni na niedobory tej witaminy, ponieważ nie dostarczają wraz z dietą produktów naturalnie zawierających witaminę D, takich jak tłuste ryby morskie, oleje z wątroby ryb czy żółtka jaj. Niedobór tej witaminy kojarzy się przede wszystkim ze zwiększonym ryzykiem złamań kości, ale tak naprawdę jej deficyt wpływa negatywnie na cały organizm. Na skutek niedoboru witaminy D może dochodzić do zaburzeń układu immunologicznego (odpornościowego), zwiększonego ryzyka wystąpienia chorób autoimmunologicznych, a nawet nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, cukrzycy oraz niektórych nowotworów.  

Wapń 

Wśród osób stosujących diety roślinne częściej niż u pozostałych osób obserwowane są niedobory wapnia. Dieta wegańska jest całkowicie pozbawiona produktów nabiałowych, będących podstawowym i dobrze przyswajalnym źródłem wapnia. Osoby na diecie wegańskiej powinny zatem zwrócić szczególną uwagę na wysoką podaż wapnia z innych produktów spożywczych (np. fortyfikowanych wapniem) oraz w razie potrzeby zastosować dodatkową suplementację. Długotrwała niedostateczna podaż tego makroelementu wraz z dietą może skutkować szeregiem groźnych schorzeń. U dzieci i młodzieży może prowadzić m.in. do deformacji kości, skrzywień kręgosłupa i kończyn dolnych, a także próchnicy. U osób dorosłych, szczególnie u kobiet po menopauzie, zbyt mała podaż wapnia może przyczynić się do wystąpienia niebezpiecznej choroby szkieletu – osteoporozy.  

Cynk 

Niedobory cynku u wegan i wegetarian są znaczne. Mimo tego, że produkty roślinne obfitują w ten pierwiastek, trudno zrealizować jego dzienną podaż na wystarczającym poziomie. Dzieje się to głównie z powodu obecności fitynianów, które znacznie ograniczają jego przyswajanie. Cynk, podobnie jak żelazo, najlepiej przyswaja się z produktów pochodzenia zwierzęcego. Aby choć odrobinę zwiększyć jego przyswajalność, warto stosować w diecie składniki roślinne poddane wcześniejszej fermentacji, moczeniu, ogrzewaniu lub kiełkowaniu. 

Cynk jest składnikiem niezbędnym w naszej diecie, ponieważ pełni w organizmie wiele ważnych funkcji. Jego niedobór zaburza przewodnictwo nerwowe, powodując zaburzenia pracy układu nerwowego. Ponadto niedobór tego składnika może upośledzać prawidłowe działanie układu odpornościowego, prowadzić do zaburzeń gospodarki węglowodanowej oraz nasilenia przebiegu depresji.  

Kwasy omega-3 

Źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 na diecie roślinnej mogą być produkty, takie jak niektóre algi, awokado, siemię lniane czy orzechy włoskie. Ich głównych źródłem są jednak tłuste ryby morskie. Restrykcyjna dieta roślinna może zwiększać ryzyko wystąpienia niedoborów kwasów tłuszczowych omega-3, w związku z tym suplementacja jest zalecana, a także dodatkowo korzystna ze względu na wielokierunkowe działanie przeciwzapalne kwasów omega-3. Niedobór tego rodzaju kwasów tłuszczowych może skutkować zwiększeniem podatności na infekcje, zmianami skórnymi oraz upośledzonym działaniem wielu narządów i tkanek.  

Jod 

W zwyczajowej diecie pojawiają się źródła jodu: ryby, owoce morza, jaja oraz wszelkie produkty mleczne, które weganie eliminują. Źródłem jodu na diecie wegańskiej są najczęściej wodorosty, zboża, zielone warzywa oraz sól jodowana. Jeżeli w diecie wegańskiej nie pojawiają się wymienione produkty lub takie osoby stosują dietę z niską podażą soli lub nie stosują soli wzbogacanej w jod, warto rozważyć suplementację jodem, ponieważ niedobór tego pierwiastka może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, jak wole i niedoczynność tarczycy.  

W celu poprawienia jakości diety i zachowania pełni zdrowia osoby odżywiające się zgodnie z zasadami diety wegańskiej powinny regularnie kontrolować ilość dostarczanych witamin i składników mineralnych. Osoby te mogą korzystać z produktów spożywczych wzbogacanych w te składniki lub stosować dodatkową suplementację. Należy pamiętać, że długotrwałe przyjmowanie suplementów w wysokich dawkach, a zwłaszcza preparatów pochodzących z niepewnych źródeł niesie za sobą ryzyko wystąpienia niepożądanych skutków ubocznych, dlatego suplementację warto skonsultować z wykwalifikowanym dietetykiem, lekarzem bądź farmaceutą, którzy pomogą dobrać odpowiednią dawkę oraz polecą sprawdzony preparat.

Witamina D w terapii zaburzeń lękowych

Terapia zaburzeń lękowych bywa skomplikowanym procesem. Najczęściej do ich wystąpienia prowadzi współwystępowanie czynników psychologicznych, rodzinnych, społecznych, genetycznych i somatycznych. Leczenie obejmuje więc w pierwszej kolejności skrupulatną diagnozę, a następnie odpowiednio dobrane oddziaływania psychologiczne i farmakologiczne. Badania naukowe ostatnich lat sugerują, że jednym z ważnych elementów terapii może być monitorowanie stężenia witaminy D we krwi i uzupełnianie jej ewentualnych niedoborów. 


Czym jest lęk?  

Odpowiedź lękowa to z somatycznego punktu widzenia aktywacja układu współczulnego (będącego częścią autonomicznego układu nerwowego)Pojawia się ona wskutek przewidywania zagrożenia – realnego lub wyobrażonego. Może mieć formę lęku uogólnionego, napadów paniki, fobii lub zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Tętno przyspiesza, wzrasta ciśnienie krwi, źrenice rozszerzają się, a trawienie zostaje zahamowane – w lęku nie ma na nie czasu. Organizm reaguje na jeden z trzech sposobów – podejmuje walkę, ucieka, lub ulega „zamrożeniu”. Zaburzenia lękowe są wyczerpujące i często poważnie utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Witamina D – dlaczego jest ważna? 

Witaminą D nazywamy dwie bliźniacze substancje – cholekalcyferol (obecny w tkankach zwierzęcych) ergokalcyferol (u grzybów i drożdży).  Obie formy są prohormonami. Oznacza to, że wskutek ich metabolizmu w wątrobie i nerkach powstają substancje zachowujące się jak hormony – głównie kalcytriol. Niedobór witaminy D może znacznie zaburzyć równowagę fizjologiczną w organizmie.  

Wpływa ona na: 

  • rozwój układu nerwowego i jego późniejsze funkcjonowanie; 
  • układ kostny (zwiększa przyswajalność wapnia oraz wpływa korzystnie na wzrost tkanki kostnej); 
  • układ immunologiczny (zwiększa odporność wrodzoną i nabytą – wzmacnia funkcje makrofagów i limfocytów, zmniejsza stany zapalne); 
  • układ hormonalny (intensyfikuje syntezę insuliny); 
  • układ krążenia (reguluje ciśnienie tętnicze, wpływa korzystnie na stan naczyń wieńcowych i kurczliwość serca); 
  • różnicowanie się komórek (receptory kalcytriolu znajdują się w większości tkanek i komórek); 
  • transkrypcję genów (decyduje o ekspresji poszczególnych genów). 

Witamina D a układ nerwowy 

W 1982 roku odkryto receptory metabolitów witaminy D w ośrodkowym układzie nerwowym (szczególnie we wzgórzu, podwzgórzu, hipokampie, korze zakrętu obręczy). Było to początkiem badań nad ich wpływem na emocje, nastrój i możliwości poznawcze. Wskutek kolejnych analiz odkryto, że witamina D wpływa na: 

  • występowanie objawów lękowych – kalcytriol pośrednio utrzymuje równowagę adrenaliny i noradrenaliny. Nadmiar tych hormonów powoduje objawy niepokoju –  organizm mobilizuje się do stawienia czoła niebezpieczeństwu pomimo braku  przesłanek; 
  • procesy emocjonalne – witamina D wpływa na wydzielanie dopaminy – neuroprzekaźnika oddziałującego na układ limbiczny (zespół struktur korowych i podkorowych mózgu, w których zachodzi większość procesów emocjonalnych). Gdy mamy go wystarczająco dużo, czujemy się zadowoleni, zmotywowani do działania i widzimy świat w optymistyczny sposób. Jej niedobór może powodować stan wewnętrznego napięcia, apatię i zmęczenie; 
  • zdolność do koncentracji uwagi i odpoczynku  witamina D optymalizuje stężenie acetylocholiny, która jest ważnym neuroprzekaźnikiem autonomicznego układu nerwowego. Odpowiada za obniżenie tętna i ciśnienia tętniczego oraz pobudzenie procesów trawienia; 
  • opóźnienia starzenia się komórek nerwowych, a więc dłuższą sprawność umysłową. Stymuluje produkcję enzymu, który uczestniczy w syntezie glutationu pełniącego funkcje antyoksydacyjne w mózgu. 

Z uwagi na położenie geograficzne w Polsce jesteśmy narażeni na niedobór witaminy D, szczególnie w okresie zimowym. Możemy dbać o jej odpowiedni poziom poprzez: 

  • spędzanie czasu na słońcu (witamina D syntezowana jest w skórze na skutek promieniowania UVB); 
  • przyjmowanie jej w pożywieniu (jest obecna głównie w rybach, grzybach, nabiale i jajach); 
  • suplementację (aby dobrać odpowiednią dawkę, warto wykonać badania jej zawartości we krwi i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą).

Witamina B3 – rola, źródła, niedobór, nadmiar

Witamina B3, często określana również witaminą PP, należy do grupy witamin rozpuszczalnych w wodzie. Jest to witamina niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Jaka jest jej rola? W jakich produktach spożywczych można ją znaleźć? Jakie jest zapotrzebowanie na witaminę B3? Jakie są objawy jej niedoboru i nadmiaru? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.


Witamina B3 – charakterystyka i rola 

Witamina B3, zwana również niacyną, należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Z chemicznego punktu widzenia witamina B3 obejmuje nazwą dwa związki: kwas nikotynowy i amid kwasu nikotynowego. Witamina B3 bywa również nazywana witaminą PP, gdyż stanowi ona czynnik przeciwpelagryczny. W przeciwieństwie do innych witamin z grupy B witamina B3 może być produkowana przez organizm z aminokwasu – tryptofanu, lecz jest to proces nieefektywny.  

Witamina B3 bierze udział w wielu procesach biochemicznych – przemianach węglowodanów, białek czy tłuszczów. Wpływa ona korzystnie na funkcjonowanie układu nerwowego, rozszerzając naczynia krwionośne. Witamina B3 odpowiada również za prawidłowy stan skóry oraz nabłonka przewodu pokarmowego. Wpływa także regulująco na poziom cholesterolu. Według niektórych doniesień niacyna może wykazywać działanie zapobiegawcze w chorobach neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona.

Witamina B3 – źródła  

Bogatymi źródłami niacyny są:  

  • wątróbka,  
  • mięso,  
  • ryby,  
  • pełnoziarniste produkty zbożowe,  
  • drożdże,  
  • rośliny strączkowe,  
  • otręby,  
  • orzechy.  

W mniejszych ilościach można ją znaleźć w owocach i warzywach, mleku oraz produktach mlecznych. 

W organizmie człowieka witamina PP może być również syntetyzowana z aminokwasu – tryptofanu, którego źródłem są głównie białka pochodzenia zwierzęcego. W białkach roślinnych występują bardzo małe ilości tryptofanu – przykładem rośliny pozbawionej tego aminokwasu jest np. kukurydza.  

Witamina B3 jest odporna na działanie wysokiej temperatury, światła, tlenu oraz kwaśnego i zasadowego środowiska. Jest ona rozpuszczalna w wodzie, co jest głównym źródłem jej strat. 

Witamina B3 – zapotrzebowanie 

Zapotrzebowanie na witaminę B3 jest zróżnicowane i zależne od płci, wieku, a także stanu fizjologicznego. Na jej niedobór są narażone m.in. osoby nadużywające alkohol.

Zalecane dzienne spożycie witaminy B3: 

  • Dzieci: 
    • 1–3 lata – 6 mg, 
    • 4–6 lat – 8 mg, 
    • 7–9 lat – 12 mg; 
  • Chłopcy: 
    • 10–12 lat – 12 mg, 
    • 13–15 lat – 16 mg, 
    • 16–18 lat – 16 mg; 
  • Dziewczęta: 
    • 10–12 lat – 12 mg, 
    • 13–15 lat – 14 mg, 
    • 16–18 lat – 14 mg; 
  • Mężczyźni – 16 mg; 
  • Kobiety – 14 mg; 
  • Kobiety w ciąży – 18 mg; 
  • Kobiety karmiące piersią – 17 mg. 

Witamina B3 – niedobór 

Niedobór witaminy PP prowadzi do rozwoju choroby zwanej pelagrą. Jest ona rzadką chorobą występującą w obszarach, gdzie głównym składnikiem diety jest kukurydza, np. w krajach Afryki. Objawami charakterystycznymi dla tej jednostki chorobowej są stany zapalne skóry, zaburzenia psychiczne i biegunka. Leczenie pelagry polega na podawaniu wysokich dawek niacyny oraz stosowaniu diety wysokobiałkowej. Nieleczona pelagra może prowadzić do śmierci. Istotny wpływ na wystąpienie niedoboru niacyny mają witamina B2, B6 i żelazo, ponieważ przy udziale tych składników dochodzi do syntezy niacyny z tryptofanu.  

Witamina B3  nadmiar 

Zbyt wysoka podaż witaminy B3 może prowadzić do zaburzeń funkcji wątroby, tolerancji węglowodanów oraz metabolizmu moczanów. Nadmiar witaminy B3 może również objawiać się rozszerzeniem naczyń krwionośnych i zaczerwienieniem skóry

Kwas elagowy – właściwości, działanie i występowanie

Wciąż wzrasta zainteresowanie lekami pochodzenia roślinnego, które najczęściej posiadają w swoim składzie synergicznie działające substancje aktywne. Jedną z tych substancji jest właśnie kwas elagowy. Gdzie go znajdziemy? Dzięki budowie chemicznej kwas elagowy wykazuje właściwości antyoksydacyjne. Działa przeciwzapalnie i przeciwnowotworowo, a niektóre badania wskazują na jego inne właściwości, np. przeciwmiażdżycowe.


Działanie przeciwnowotworowe 

Mechanizm działania kwasu elagowego polega na zatrzymaniu cyklu komórkowego, uruchomieniu apoptozy oraz zahamowaniu wzrostu i rozwoju guza. Działa także profilaktycznie, gdyż zmniejsza powstawanie komórek nowotworowych poprzez zapobieganie wiązania czynników rakotwórczych przez kwas nukleinowy. 

Często wskazuje się na ochronny wpływ kwasu elagowego na rozwój niektórych nowotworów, tj. piersi, prostaty, pęcherza moczowego czy płuc. 

Dieta bogata w związki fitochemiczne (substancje aktywne występujące tylko w roślinach) obecne w owocach i warzywach, zmniejsza ryzyko pojawienia się nowotworów. Należy jednak pamiętać, że w tym zakresie potrzeba jeszcze więcej informacji, dlatego w dalszym ciągu prowadzone są badania naukowe. 

Działanie przeciwutleniające 

Kwas elagowy cechuje aktywność antyoksydacyjna, która jest wyższa nawet od witaminy E. Aktywność ta chroni komórki organizmu przed stresem oksydacyjnym. Sugeruje się, że dieta bogata w owoce i warzywa ma korzystny wpływ przy leczeniu wielu chorób przewlekłych, np. cukrzycy i miażdżycy. 

Dotychczas nie ustalono dziennych dawek zapotrzebowania na kwas elagowy, ale wiadomo, że wykazuje on korzystne działanie na organizmu człowieka. Kwas elagowy obecnie dostępny jest w postaci suplementów diety. Warto jednak pamiętać o produktach spożywczych, które stanowią jego naturalne źródło – wchłanianie tego cennego związku jest bardziej efektywne z pożywienia niż suplementów. Kwas elagowy występuje również w niektórych produktach do pielęgnacji skóry ze względu na właściwości redukujące przebarwienia.

Olej rydzowy – jakie posiada właściwości?

Jako roślina dziko rosnąca jest dość powszechnie spotykany w Polsce i większości krajów europejskich. Występuje również na terenie Azji. Charakteryzuje się długą łodygą, sięgającą nawet 100 cm, na szczycie której znajdują się jasne kwiaty tworzące grono. To jedna z najstarszych roślin oleistych uprawianych w Polsce. Olej otrzymywany z Camelina sativa cechuje się lekko cebulowym posmakiem oraz słomkowym lub brunatnym zabarwieniem. Najczęściej wytwarza się go metodą tłoczenia na zimno.


Olej rydzowy – właściwości 

Głównym kwasem tłuszczowym w oleju rydzowym jest kwas α-linolenowy z rodziny omega-3 (ok. 38-40%). Olej z lnianki zawiera również kwas linolowy z rodziny omega-6 (ok. 15-20%) i kwasy tłuszczowe jednonienasycone – w tym kwas oleinowy z rodziny omega-9 (ok. 12-13%). Olej rydzowy jest bogaty także w sterole roślinne (ok. 500 mg / 100 g) – głównie β-sitosterol i kampesterol. Charakteryzuje go również wysoka ilość tokoferoli (ok. 715 mg / 1 kg), czyli przeciwutleniaczy, które wydłużają okres jego przydatności do spożycia. 

Dzięki zawartości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) olej z lnianki wpływa korzystnie na zdrowie. NNKT nie są wytwarzane w organizmie człowieka, dlatego należy dostarczać je wraz z dietą. Wykazują działanie kardioprotekcyjne, zapobiegają miażdżycy, zawałom serca i udarom mózgu. Olej rydzowy posiada korzystny stosunek kwasów tłuszczowych omega-6 do omega-3, co również warunkuje jego właściwości prozdrowotne. W dobie wysokoprzetworzonej żywności w produktach spożywczych dominują głównie kwasy tłuszczowe omega-6, które w dużych ilościach działają prozapalnie. Z kolei kwasy tłuszczowe omega-3 wpływają korzystnie na układ sercowo-naczyniowy – poprzez wpływ na poziom cholesterolu. Zawartość steroli roślinnych potęguje działanie kardioprotekcyjne oleju z lnianki. Wykazano, że 6-tygodniowe podawanie 30 g oleju rydzowego osobom z hiperlipidemią (czyli podwyższonym stężeniem cholesterolu we krwi) skutkowało zmniejszeniem cholesterolu frakcji LDL w surowicy krwi o około 12%.  

Spożycie kwasów omega-3 ma również znaczenie w wielu chorobach przewlekłych, takich jak: cukrzyca, miażdżyca, choroby o podłożu zapalnym (reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, Hashimoto). Stosowanie oleju w okresie jesienno-zimowym wspomaga również odporność organizmu. Ze względu na wysoką zawartość tokoferoli (witamina E), olej rydzowy wykazuje wysoki potencjał antyoksydacyjny – chroni przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Właściwości te hamują procesy starzenia i mogą zmniejszać ryzyko powstawania chorób nowotworowych.  

Olej rydzowy – zastosowanie w kosmetyce 

Olej z lnianki znajduje również zastosowanie w kosmetyce, m.in. jako składnik kremów. Sprawdzi się w pielęgnacji włosów – jako serum na zniszczone końcówki lub preparat do olejowania włosów. Może być także wykorzystywany do masażu. 

Olej rydzowy w kuchni 

Olej rydzowy posiada także wiele walorów kulinarnych. Ze względu na charakterystyczny, wyrazisty smak olej rydzowy jest świetnym uzupełnieniem surówek czy sałatek. Powinien być dodawany do potraw na zimno (nie jest zalecany do obróbki termicznej). To zdrowy dodatek do pieczywa lub potraw mięsnych i rybnych serwowanych na zimno. Po otwarciu należy przechowywać go w lodówce przez okres podany na opakowaniu.  

Olej z lnianki posiada szereg walorów prozdrowotnych. Jest doskonałym źródłem kwasów omega-3, co wyróżnia go na tle innych olejów. Sprawdzi się w wielu chorobach przewlekłych (zwłaszcza o podłożu zapalnym). U osób zdrowych uzupełni dietę w cenne kwasy tłuszczowe i zmniejszy ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.